اجازه نمی دهم حق و حقوق اوقاف تضییع شود
هفته وقف فرصت مناسبی بود تا برای آگاهی از وضعیت و جایگاه وقف در استان به سراغ مدیرکل اوقاف و امور خیریه برویم.
حجت الاسلام علی مصائبی رییس سابق اوقاف شهرستان شهریار که ۲۰ ماهی می شود عهده دار مسئولیت مدیرکلی اوقاف آذربایجان غربی شده در گفتگو با ما معتقد است که تحقق جایگاه واقعی وقف با تلاش همگانی میسر است و تا آن وقت که امورات رنگ سیاسی به خودش نگیرد می توان به موفقیت نیز امیدوار بود.
بررسی صورت گرفته تا مشخص کند چند درصد از مساحت استان وقف است ؟ شهرها و روستاهایی داریم که کاملا موقوفه باشند ؟
در خصوص شهرها آمار متفاوت است .بعضی از شهرها کم و بعضی هم بیشتر .مثلا تکاب از شش دانگ، چهاردانگ آن وقف است حتی بعضی از روستاهای تکاب شش دانگ وقف است .در خوی تمام املاک مرحوم میرزا ابراهیم شهید وقف است .اگر وقف های غیر متصرفی را هم منظور کنیم می توان گفت که خوی دو دانگش وقف است.در سایر شهرها و روستاهای استان نیز وضع به همین منوال می باشد .
مهم ترین مشکلاتی که در حوزه وقف با آن روبرو هستید ؟ چه مواردی است ؟
احساس ما این است با توجه به اتفاقاتی که درزمان طاغوت برای موقوفات رخ داد که مهم ترین آن بحث اصلاحات ارضی بود و موقوفه ها به نام اشخاص سند زده شد. بعد از انقلاب امام خمینی (ره) فرمودند که باید موقوفه ها به نیت واقفین برگردند این مسیر برگشت موقوفه ها به جایگاه اصلی شان در مواقعی موجبات نارضایتی مردم را بوجود آورد. این نارضایتی نیز بخشی بر می گردد به نحوه برخورد سازمان اوقاف که می توانست بهتر رفتار کند .خوشبختانه چند سالی است با مدیریت خوبی که صورت گرفته مردم هم استقبلال می کنند .می توان اینطور تحلیل کرد که رفتارهای گذشته در آن زمان باعث ایجاد جو بدبینی در بین مردم شد و این خود باعث شد تا عده ای موقوفه خوار نیز از شرایط بوجود آمده سوءاستفاده کنند و شبهاتی را بوجود آورند .شرایط به گونه ای شد که حتی ملک وقفی در مجموعه بعضی از سازمانها نیز ممزوج شد و می توان گفت که نبود اطلاعات کافی و حدودها و عدم صدور سند ثبتی از جمله موانع اصلی در توسعه وقف بود .در حال حاضر نیز شرایط خیلی خوب شده و مردم و مسوولین حمایت می کنند و حداقل در این چهار پنج سالی که من در اوقاف هستم شرایط فرق کرده است .
در استان خودمان چطور؟ چه موانعی سد راه توسعه وقف شده است ؟
بنده شرایط فعلی را شرایط خوبی می بینم .معتقدم اگر ما مسائل و امور اوقاف و یا حتی سایر موارد را سیاسی نکنیم و درست نگاه کنیم مشکلی بوجود نمی آید .امروزه شرایط به گونه ای شده که اگر مشکلی هم هست به آن رنگ سیاسی می دهیم .وقتی ملکی موقوفه است و بنده متولی آن هستم و این ملک در اختیار سازمانی قرار دارد که خودش اهل منطق و قانون است پس باید همکاری کنند و آن را پس دهند .با این کار نه چیزی به جیب من می رود و نه چیزی از جیب من کم می شود بلکه حق وحقوق وقت ادا می می شود . در استان هم دو سه مورد مشکل بود که با شهرداری ها در شهرستانها رفتیم و با تفاهم نامه قضیه حل شد .فکر می کنم اگر بشینیم برای همدیگر قوانین و شرایط را بازگو کنیم مسائل قابل حل باشد .
به نظر خیلی خوش بین هستید ؟ چون بخش زیادی از این مسائل سالهاست که غیر قابل حل بین مدیران مختلف اوقاف دست به دست می شود .
از روزی که آمدم در اوقاف نه با کسی عقد اخوت بستیم الا ادای وظیفه .به غیر از قانون هم چیز دیگر ی را قبول ندارم .با اینکه به همه ارادت دارم و دوستی و رفاقت و سلام و علیکمان سرجای خودش چه همکار چه غیر همکار اما قوانین و ضوابط سرجای خودش.اجازه نمی دهم حق و حقوق اوقاف تضییع شود .معتقدم برخی از مسائل موجود نیز با نشستن و گفتگو قابل حل است .
دعوتی صورت گرفته برای این گفتگو و نشستن با ارگانهایی که با آنها اختلاف و مسئله دارید ؟
نخیر تا حالا فرصت نشده تا دوستان را دعوت کنیم اما باید این کار صورت گیرد . در حال پیگیری این موضوع هستیم .خوشبختانه بخشنامه ای هم صادر شده مبنی بر اینکه در چنین اختلافات مابین دونهاد،استانداری می تواند نقش داور را داشته باشد . در شهرستانها این موضوع با همکاری خوب فرمانداری و ائمه جماعت انجام گرفته و در استانداری هم یکی دو نشست را برگزاری کردیم .
به استانداری اشاره کردید .در حال حاضر رابطه تان با استاندار چطور است ؟
من از اول هم عرض کرده بودم با خود آقای استاندار هیچ مشکلی نداشتیم .هرجا مجلسی بوده ایشان به ما لطف داشتند .در عید هم خدمتشان رسیدیم .و یا حتی وقتی از سفر حج برگشتند به دیدارشان رفتیم و روبوسی و صحبت و… ایشان هم اظهار لطف داشتند . گفتند که پیگیر اخبار و اتفاقات حوزه اوقاف هستند . مشکلی بوده و قول دادند بزودی حل شود .ماهم وظیفه داریم خدمت ایشان برسیم به قولی ایشان بزرگ استان هستند و ما باید گزارش کار خودمان را اگر توفیقی باشد اعلام کنیم . دوباره عرض می کنم که مشکلی نداریم تا به امروز هم سعی کردیم کارها را به پیش ببریم .
به هر حال دوستان هر وقت خواستند ما خدمتشان هستیم .بالاخره ما مهمان هستیم .اتفاقی افتاد که نه حاج آقای محمدی رئیس سازمان اوقاف مقصرند و نه کس دیگر .معتقدم عواملی هم در این مدت سعی داشته تا ما از مسیر خارج شویم و به مسئله اصلی نرسیم .من در همان روز معارفه گفتم که در اول درس طلبگی به ما می گفتند حواستان باشد حاشیه نروید و به متن کتاب دقت کنید .حالامن هم حاشیه نخواهم رفت و متون را خواهم چسبید . به فضل خدا هم توفیقات به دست آمده بویژه در سال ۹۰ بیانگر این موضوع است .الان هم هر وقت خواستند و اجازه دادند خدمتشان می رسیم اجازه هم ندادند باز هم خدمتشان هستیم .
آماری از موقوفات استان دردست دارید ؟
کل موقوفات استان قریب به ۳۷۰۰ موقوفه است اما رقبات بیش از ۳۲ هزار رقبه را شامل می شود از مجموع موقوفات هم ۵۳ موقوفه غیر متصرفی است .
آیا وقت صرفا کارکرد مذهبی دارد؟
نخیر .وقف به نیت واقف بستگی دارد .در استان نیت واقفین بیشتردر حوزه مساجد و اهل بیت است .در حالیکه ما کارکردهای آموزشی نیز داریم .غالب رویکرد وقف در آذربایجان غربی مذهبی است .
درباره امامزادگان و بقاع متبرکه هم آماری ارائه می دهید ؟
براساس آنچه که ما ثبت کردیم تعداد آرامگاه، تکیه و امامزاده های استان ۲۷ عدد است.اما در آمارسازمانی بیشتر از اینهاست و این نیز بر می گردد به سالیان قبل که تعداد را ۱۷۰ مورد اعلام کرده بودند .منتهی آنچه که فعال است همین ۲۷ عدد است .البته می توان تخمین زد که بیشتر از این باشد اما چون در روستاها هستند و از دسترس ما خارج لذا در آمارها نیامده است .
به نظر شما نسل جدید چه دیدگاهی نسبت به وقف دارند آیا وضعیت به مشابه گذشتگان است یا خیر ؟
اگر بگویم الان تعداد وقف کم شده نخیر .به آمارها نگاه کنید موقوفات امروز ما بیشتر از آن هست و کمتر نیست . چون حکومت ،حکومت اسلامی است و موقوفاتی که در حوزه مساجد،موسسات قرآنی و مدارس و… انجام گرفته نشان از وضعیت مناسبی دارد .
چقدر به آینده وقف خوشبین هستید ؟ با توجه به هجمه های دشمن در سست کردن باورهای دینی !
اگر بخواهیم راحت صحبت کنیم و ملاحظه ای نباشد همه چیز بر می گردد به عملکرد ما .اگر عملکرد خوبی داشته باشیم .شفاف سازی کنیم و مدیریت مناسبی داشته باشیم .آن وقت آینده بسیار خوب خواهد بود اما اگر غفلت کنیم و وقف را درمسیر نیت واقف اجرا نکنیم و بهره برداری درستی نداشته باشیم آن وقت شرایط مناسبی را نخواهیم داشت .تا بحال دیدگاهی که به اوقاف بود اینطور بود که نقش پشتیبان را بازی می کرد .تفکر آقا پول بدهید بود .به همه کمک می کرد در واقع از تولید به مصرف بود .در حالیکه امروز شرایط فرق کرده و اوقاف با سیاست های جدیدی از جمله احیای موقوفات در صدد است تا ارزش افزوده موقوفات را افزایش دهد .
به جرأت می توان گفت که شرایط امروز بهتر شده است واگر وقف به شکل واقعی خودش اجرا شود بار بسیار بزرگی از روی دوش دولت برداشته خواهد شد .این همه بحث کمیته امداد و بهزیستی و … هم حل می شود .اگر دولت به کمک بیاید و مردم همکاری بیشتر داشته باشند آن وقت است که بساط فقر برچیده می شود .
قبول دارید بخش عمده ای از بی تفاوتی مردم نسبت به وقف برمی گردد به نا آگاهی شان ؟
کاملا درست است .احساس می کنیم که ۷۰ درصد مردم اطلاع کافی از مبحث اوقاف ندارند .
پس با این حساب ،مسئولیت شما در خصوص ترویج وقف بیشتر می شود؟
بله ،تلاش داریم تا باهمکاری رسانه ها و علما ومراکز آموز شی وقف را بیش از گذشته به مردم معرفی کنیم .البته باید این را هم بگویم که در این خصوص مسئولیت همه اهل فکر و کارشناسان و روحانیون و… سنگین شده است.
آقای مصائبی خود شما تابحال چیزی را وقف کرده اید ؟
(با خنده) هم می توانم بگویم بله و هم نخیر .بله ما هم موقوفی ای داشتیم .در شهر خدابنده زنجان زمین بیمارستان را اهدا کردیم .در روستایمان هم مسجد داشتیم و الان هم نیت کردم خانه کوچکی را که در قم دارم در آینده آن را هم وقف کنم .
تو رقيب جان خويشي