«فرانچسكوتوتي» «الساندرو دل پيرو» «پائولومالديني» و... براي بسياري از فوتبال دوستان و مشتاقان سبك بازي كاتاناچيو اسامي آشنائي است .لحظه به لحظه اخبار فوتبال ايتاليا را عده كثيري از نسل سومي ها پيگير هستند اينكه چطور آث ميلان با مالك متمولش از شخصيت قهرماني فاصله گرفته اينكه چطور سرمربي يوونتوس در تباني و شرط بندي دست داشته و يا چرا اينتر ميلان پس از رفتن مربي سرشناسش ژوزه مورينيو روز خوش به خودش نديد و... اما در اين ميان هستند كساني كه نه تنها از شنيدن نام ايتاليا به ياد فوتبال نمي افتند بلكه ايتاليا برايشان مساوي شده با« والمرا ».

  احتمالا تا بحال اين اسم را نشينده و يا كمتر شنيده باشيد .والمرا نام يك تيم فوتبالي نيست .بلكه اسم يك نوع مين ضد نفراست .ميني كه كشور ايتاليا سازنده آن بوده و در زمان جنگ تعداد كثيري را به رژيم بعثي فروخت تا در جنگ تحميلي شكوفه هاي ايران را پرپر كند .پرونده اين سلاح كشنده با گذشت بيش از دو دهه از اتمام جنگ هنوز به طور كامل بسته نشده و هرازگاهي خبر شهيد شدن و يا جانبازي يكي از هموطنانمان را بوسيله والمرا مي شنويم.

  ترجيح دادم تا مقدمه پرونده اين هفته را با دلتنگي برادر شهيدي آغاز كنم كه «والمرا » برايش شده كابوس! احسان محمدي برادر بزرگتر شهيد ابوذر محمدي از شهداي گرانقدري كه در حين پاكسازي ميادين مين به در جه رفيع شهادت نائل آمد،در نامه اي از دلتنگي هايش براي شهيد گفته است .»وقتي اسم كشور ايتاليا از زباني جاري مي شود هر كسي بنا به سليقه و علاقه اش ياد چيزي مي افتد، لباس لاجوردي تيم ملي فوتبالش،برج كج پيزا ، ونيز شهري با قايق هاي چوبي ،لئوناردوداوينچي، عينك آفتابي ،پاستا،پائولومالديني،مافياي سيسيل و پدر خوانده ،پيتزا،سيلويو برلوسكني و...

  اما من ياد «والمرا» مي افتم كه نه بازيكن آث ميلان و يوونتوس است نه مارك معروف كت و شلوار و عينك ،نه يك خوراكي و نه اسم مكاني ديدني در فلورانس ،«والمرا» نام يكي از كشنده ترين مين هاي ضد نفراست كه در جنگ تحميلي ايتاليا آن را ساخت .اين نوع مين شاخك دار كه حتي در فيلم ها و سريال هاي تلويزيوني ديده ايد به محض برخورد پا با آن از زمين كنده مي شود و تا ارتفاع 60 سانتي متري بالا مي آيد و در آنجا منفجر مي شود! طراحان اين مين ،جهنده بودن را به آن اضافه كرده اند كه با انفجار در ناحيه شكم به شدت كشنده باشد .بيش از هزار تركش مكعبي شكل به اندازه بند انگشت در اين مين وجود دارد كه به صورت 360 درجه پراكنده مي شوند و تا 60 متري هم كشنده هستند .«والمرا» ميني است كه شهيد آويني را به آسمان فرستاد،ميني است كه برادر من و هزاران برادر ديگر من را براي هميشه از خانواده هايشان گرفت ... هنوز هم بالغ بر چند ميليون مين خنثي نشده در مرز ايران و عراق وجود دارد كه هر روز فرزندان اين مرز و بوم براي پاكسازي آنها دست از جان مي شويند... ايتاليا من را فقط به ياد مين «والمرا» مي اندازد !

  از اين دست دلتنگي ها زياد است،شايد اگر امروز به سراغ سه دختر شهيد غلامحسين جعفري پور از بچه هاي خوب ايلام برويد كه در مردادماه سال گذشته در منطقه سرو اروميه در حين عمليات پاكسازي بر اثر برخورد با مين ضد نفر پدالي به شهادت رسيد ،آنها هم دلتنگي هاي بسياري براي پدرشان دارند .

  خطر هميشه در كمين است اما براي مردمي كه در مناطق غربي و جنوب غربي كشور زندگي مي كنند،اين خطر با وجود مين هاي باقي مانده از جنگ مفهومي جدي تر دارد .اگر چه به گواه آمار،آذربايجان غربي در ميان 5 استاني كه بيشترين مين را در خود جاي داده در وضعيت بهتري است ،اما با اين همه،هنوز هم مردم ساكن در مناطق مرزي سردشت ،پيرانشهر واروميه هراس دارند كه با اطمينان خاطر قدم بردارند .

  هنوز هم كه هنوز است،جنگ در پس هاي و هوي چوپاني كم سن و سال ناگهان صدايش با انفجار ميني در دشت هاي سبز سردشت خاموش مي شود و يا در بند بند وجود دختركان وپسركان و دامداران و كشاورزان ادامه دارد .

  يك پنجم مين هاي كاشته شده جهان در كشور ما قرار دارد

  هرچهار ايراني يك مين

   بعد از جنگ تحميلي عراق، بيش از 16 ميليون مين دردل خاك و متن زندگي مردم قرار گرفت .مين ها نگهبانان خاموشي هستند كه هرگز خطا نمي كنند و هيچ وقت به خواب نمي روند و هرگز صلح را به ارمغان نمي آورند،اين جمله اي است كه يك افسر كامبوجي به زبان مي آورد .جمله اي كه از دل واقعيت تلخ جنگ برخاسته است .

  نخستين بار اين مين ها در جنگ جهاني دوم مورد استفاده قرار گرفتند .اما نكته مهم در مورد آنها اين است كه سال ها پس از جنگ باقي مي مانند به طوري كه هم اكنون  بيش از 50 ميليون مين خنثي نشده در سراسر جهان وجود دارد و بيش از 84 كشور جهان با آنها درگير هستند وآمار ها هم مي گويد كه در هر 22 دقيقه يك نفر بر اثر برخورد  با مين و مهمات عمل نكرده در سراسر جهان كشته و معلول مي شوند .

  پس از جنگ استان هاي ايلام با مساحت يك ميليون  و 700 هزار هكتار ،خوزستان با مساحت يك ميليون و 380 هزار هكتار،استان كرمانشاه با مساحت 691 هزار هكتار ،آذربايجان غربي با مساحت 59 هزار هكتار و كردستان با مساحتي به وسعت يك هزارو 480 هكتار به ترتيب آلوده ترين نقاط ايرن از نظر وجود مين به حساب مي آيند . 

  نكته مهم اين است كه پراكندگي مين ها نه فقط در ميدان هاي شناخته شده مين كه در زمينهاي كشاورزي و محدوده هاي زندگي مردم است .كشاورزان ساكن ،عشايركوچ نشين و كودكان بيشترين تهديد را از جانب مين ها دارند .

  مهرماه پايان عمليات پاكسازي اعلام شده بود!

  وعده اي كه تحقق نيافت

  معاون امنيتي انتظامي استاندار آذربايجان غربي چندي قبل از اين خبر داده بود كه تا آخر مهرماه 91 استان از مواد منفجره و مين پاك مي شود .وعده اي كه حداقل در جلسه كارگاه ارزشيابي طرح پيشگيري از بروز معلوليت هاي ناشي از انفجار مين و مهمات عمل نكرده در اروميه مشخص گرديد كه كارپاكسازي كماكان ادامه خواهد داشت .

  عيسي قنبري معاون استاندار با اشاره به كاهش 80 درصدي انفجار مين و مواد منفجره به جاي مانده از دوران دفاع مقدس در مناطق مرزي استان در سال جاري ،تصريح كرده بود كه تا پايان مهرماه استان از وجود مين ها و مواد منفجره پاك مي شود .

  بنا به اظهار نظر اجلالي رئيس مركز مين زدايي آذربايجان غربي ،پاكسازي ميادين آلوده مين از ارديبهشت ماه سال جاري در استان تداوم يافت و  تاپايان 6 ماهه نخست سال جاري 381 هكتار از اراضي مناطق مرزي پيرانشهر،سردشت و اروميه پاكسازي شدند .  وي گفت : در اين مدت 18 هزار و 434 مين خنثي ،كشف و منهدم شد .

  اجلالي با اشاره به اينكه فعاليت پاكسازي از روند خوبي برخوردار است ،بر لزوم اقدامات آگاهسازي و پيشگرانه تاكيد نمود . رئيس مركز مين زدايي استان افزود : در حال حاضر دو شركت خصوصي نيز همراه با نيروهاي مركز مين زدايي در سطح استان مشغول به فعاليت هستند .

آموزش به مردم از خطرات قوطي واكس هاي آتشين

دانش آموزان و كشاورزان در رديف اول آموزش ها

  خصوصيتي كه جنگ ايران و عراق داشت اين بود كه يك طرف، ايران تنها بود و طرف ديگر هم دشمني بود كه تمام دنيا آن را تجهيز كرده بودند .مين هايي هم در مناطق آلوده وجود داشت و دارد ساخت كشورهايي مانند ايتاليا ،فرانسه ،آلمان و بعضي ها نيز متعلق به اسرائيل است،اما يك نوع از اين مين ها كه بسيار خطرناك است و تلفات زيادي از ما گرفت و داراي تراكم بيشتري است مين ضدنفر والمرا نام دارد كه در ميان بچه هايي كه در پاكسازي مشغول هستند به مين هاي قوطي واكسي معروف است .

  اگرچه پاكسازي مناطق مين كاري شده دوران جنگ هنوز تمام نشده و به نظر مي رسد با توجه به ماهيت مخفي مين و عدم امكان پاكسازي كامل به ويژه در مناطق كوهستاني و شرايط بدآب و هوايي،براي زندگي در اين مناطق بايد مهارت ويژه اي داشت .

  بهزيستي از سال 80 به صورت هدفمند وارد مقوله آموزش پيشگيري از معلوليت هاي ناشي از انفجار مين شده و توانسته در اين زمينه همپا با عمليات پاكسازي موفق عمل نمايد .در آذربايجان غريي نيز طرح آگاهسازي و پيشگيري از معلوليت هاي ناشي از انفجار مين و مهمات عمل نكرده با تاخير ي 6 ساله و در سال 1386 آغاز شد و ارتقاي سطح آگاهي مردم و ارائه راهكارهاي داشتن زندگي امن كنار مين مدنظر قرارگرفت .

  مدير كل بهزيستي آذربايجان غربي در گفتگو با ما گفت : اين طرح بين گروههاي دامداران ،كشاورزان ،عشاير و دانش آموزان به اجرا در مي آيد، همچنين اين طرح در شهرهاي اروميه (سيلوانا،انزل،صوماي برادوست) ،اشنويه ،سلماس،سردشت و پيرانشهر با همكاري نهادهايي چون استانداري ،فرمانداري ،فرماندهي انتظامي ،آموزش و پرورش و مركز مين زدائي اجرا مي شود .

  راضيه خدادوست ادامه داد : اين طرح با همكاري مستقيم معلمان، دهياران و ساير افر ادي كه به مردم روستا دسترسي دارند برگزار مي شود به طوري كه براي دانش آموزان دو جلسه دوساعته و براي دامداران و كشاورزان و ساير افراد 6 جلسه دو ساعته برگزار مي شود و از طرف ديگر كارگاه هاي آموزشي دامداران و كشاورزان اغلب در فصل زمستان به جهت تعطيلي فعاليت آنها اجرا مي شود .

  وي خاطر نشان كرد : از زمان آغاز اين طرح خوشبختانه ميزان تلفات بسيار كاهش يافته است .

  مدير كل بهزيستي استان افزود : 154 هزار نفر از مردم شهرستانهاي مرزي استان در سال جاري با آموزش هاي پيشگيري از معلوليت هاي ناشي از انفجار مين آشنا شدند . كارشناس مسئول پيشگيري بهزيستي آذربايجان غربي نيز با بيان اينكه اين طرح به دليل كمبود اعتبار فقط در 417 روستاي در معرض خطر استان به اجرا در مي آيد گفت : خوشبختانه در سال 22،90 هزار نفر تحت آموزش قرار گرفتند .

  پروين پورجبار افزود : در 918 مدرسه اين طرح به اجرا در آمده و اميدواريم با تخصيص اعتبارات بيشتر اين طرح گسترش و توسعه يابد.

  وي ارتقاي سطح آگاهي و سلامتي افراد و گروهاي هدف ، هماهنگي و مشاركت مثبت با نهادهاي ذي ربط ،انتقال آموخته ها توسط دانش آموزان به محيط خانه ها،فعال نمودن كارشناسان مجري  و نگرش مثبت و حساس سازي مديران به اين مقوله را از جمله نقاط قوت اين طرح آموزشي برشمرد و گفت : كمبود اعتبارات و نيروي انساني و وسائل نقليه و نيز تحت پوشش قرار نگرفتن مسافرين نوروزي و كاروانهاي راهيان نور ازاين آموزش ها را مي توان جزو نقاط ضعف آن دانست .

  پور جبار علاوه بر تخصيص اعتبارات بيشتر ،برگزاري اردوهاي آموزشي ،تفريحي براي دانش آموزان با هدف آگاهسازي و پيشگيري از معلوليتهاي ناشي از انفجار مين ،ايجاد نمايشگاههاي ثابت در شهرهاي مرزي و تشكيل تيم هاي آموزشي را در موفقيت هرچه بيشتر اين طرح مؤثر عنوان كرد .

  مين هايي كه جابجا مي شوند

  مناطق شهري هم در معرض تهديد  قرار دارند

  با توجه به نبود نقشه ميادين مين و قرار گرفتن بسياري از مين ها در مناطق كوهستاني و نيزگذشت حدود نيم قرن از توليد برخي از مين ها و بيش از 25 سال از كاشتن آنها در زمين ،كار شناسايي مين ها بسيار سخت شده با اين همه نيروهاي دخيل در امر پاكسازي جزو رزمندگاني هستند كه علاوه بر هشت سال وقف زندگي خود جهت مقابله با دشمن پس از آن نيز در همان مناطق ماندند تا آثار باقيمانده از جنگ تحميلي را بزدايند و سرزمين هايي را كه به دليل ماه ها درگيري نظامي ،غيرقابل سكونت شده بود،حالت عادي خود بازگردانند و امروز نيز اين نيروها با احساس مسئوليت بيشتري در اين صحنه مقدس شهدا و جانبازان بسياري را تقديم اين آب و خاك مي كنند.

  با گذشت سالها از كاشت اين مين ها ،امروز بر اثر جابجائي هاي صورت گرفته در زمين بخاطر رانش و بارندگي ها،مين ها به صورت پنهان از دامنه كوهستانها به سمت داخل شهرها روانه شده اند و اين باعث شده تا علاوه بر اينكه عمليات پاكسازي در داخل شهرهاي مرزي استان با دقت و عمق بيشتري انجام بپذيرد،طرح هاي آموزش پيشگيري از معلوليت هاي ناشي از انفجار مين و مهمات عمل نكرده نيز براي ساكنان شهرنشين به اجرا در آيد.

  به نظر مي رسد علاوه بر تعميم و توسعه طرح آموزش پيشگيري از معلوليت ها براي گروههاي مختلف ،تخصيص اعتبارات بيشتر براي اين حوزه مي تواند ضمن ارتقاء دانش و آگاهي مردم از خطرات اين مين ها ،نحوه برخورد با آنها و در واقع شيوه زندگي مسالمت آميز با آنها را نيز آموزش بدهد و پرونده والمرا را براي هميشه مختومه سازد.