جوامعي هستند كه از همسويي اهداف و نگاه بخشي از افراد جامعه و همچنين مشاركت مردم با يكديگر براي تحقق يك هدف مشترك  تشكيل مي شوند كه مي توانندنقش مهمي در توسعه ايفا كنند. اين جوامع كه از آنها با عنوان سازمانهاي مردم نهاد يا همان به قول امروزي »سمن ها« ياد مي شودنقش اساسي در جريان كمك به توسعه‌، ايجاد ظرفيت اجتماي در مراحل برنامه ريزي و سازماندهي فعاليت هاي توسعه دارند .در تعريفي ديگر ازاين سازمانهاآمده است كه سمن ها ، گروه هاي كوچكي هستند(متشكل از افراد علاقمند به رفع يك معضل در جامعه )كه براي تحقق هدف خود به صورت داوطلبانه در يك ساختار قانوني و منسجم به صورت غير دولتي ،غير سياسي ، غيرانتفاعي و غير تجاري به فعاليت هاي خيريه مي پردازند.
با اين تعارف مي خواهيم بگوييم كه سازمانهاي مردم نهاد ، حدواسط بين دولت و جامعه هستند. كسب اطلاعات از دولت و انتقال آن به شاخه هاي خود يا گردآوري اطلاعات در حوزه  فعاليت و ارائه آن به دولت مي تواند به صورت يك تعامل دو سويه و كاركردهاي اساسي يك سازمان مردم نهاد در توسعه فرهنگي واجتماعي محسوب شود.
بهانه پرداختن ما به اين موضوع برپايي جشنواره و نمايشگاه  سمن هاي آذربايجان غربي در پارك جنگلي اروميه بود.
گام نخستي كه اگر چه لرزان بود اما خود ماكتي بود ازتوانمندي ، مشكلات و ظرفيتهاي سازمانهاي مردم نهاد استان كه مي توانند با كسب اعتماد به نفس لازم با حضور در چنين فرصتهايي و بهره گيري از ساختاري قانونمند نقش كليدي و حساس خود را در پيشبرد اهداف توسعه استان و كشور به خوبي ايفا كنند.
  نقش دولت درتامين زيرساخت هاي فعاليتي
  وحيد جلال زاده ،استاندارآذربايجان غربي معتقد است كه ترسيم درست زيرساختهاي لازم براي فعاليت سازمانهاي مردم نهاد به عهده دولت است و اولين گام در سازمانهاي مردم رسيدن به خودكفايي واستقلال مالي است.
وي با اشاره به جايگاه سمن ها بويژه در استان در بخش هاي مختلف عمراني و خدماتي و به طور كلي در توسعه همه جانبه تصريح كرد: يكي ازدلايل موفقيت اين سازمانها تشكيل برمبناي نياز و انگيزه مردم است.
جلال زاده بسيج منابع و امكانات و نظارت همه جانبه را سه اقدام مهم و اساسي سازمانهاي مردم نهاد برشمرد و افزود: سازمانهاي مردم نهاد با تاسي از اين سه اصل مهم و تاثير گذار مي توانند باري از دوش مردم جامعه برداشته و در نتيجه بر روند كارهاي مختلف دستگاههاي اجرايي كمك بسزايي كنند.
   هنوز در اول راه هستيم
  دكتر جواد شريف نژاد،فرماندار شهرستان اروميه نيز اعتقاد دارد كه اگر امروز شاهد نقش تاثيرگذار و موثر سمن ها در اهداف توسعه اي نيستيم به دليل اينست كه هنوز در اول راه هستيم.
وي در حاشيه برگزاري نمايشگاه سمن ها در اروميه در گفتگوي اختصاي با خبرنگار كوشا اظهار كرد: به دليل اينكه كشوري در حال توسعه هستيم ، طبيعتاً در مقايسه با كشورهايي توسعه يافته كه جايگاههاي خاصي را براي اين چنين مراكزي تعريف كرده اند ، متفاوت هستيم چرا كه كشورما در اين خصوص يك كشور جواني است وكم كم داريم وارد مراحل جدي تري ازاين بازشناسي و باز تعريف از جايگاه سمن ها مي شويم.
شريف نژاد با اشاره به اينكه يكي از دلايل اين عدم تاثيرگذاري سمن ها در كشور ،نبود چارت قانوني و مصوب است ، افزود: متاسفانه هنوز چارت مصوب و قانوني سمن ها را در كشور نداريم و طبق آخرين اطلاعات بنده، اين موضوع با گذشت 4 سال كماكان در كميسيون اجتماعي مجلس در حال بررسي است و معتقديم كه مجلس مي بايست به اين موضوع پرداخت كند و جايگاهي قانوني براي اين سازمانهاي مردم نهاد يا همان NGO قائل شود.
فرماندار شهرستان اروميه توضيح داد: چارت مصوب كمك كننده است براي سمن ها تا در سيستم اداري از حمايتها و راهنمايي هاي لازم بهره بجويند. چرا كه با وجود اين قانون مشخص ديگر حمايتها و كمك هاي دولتي بسته به نوع تفكر يك مدير سليقه اي نخواهد بود.وي گفت: انصافاً در دولتهاي نهم و دهم كارهاي بسيار خوبي در رابطه با شناساندن جايگاه سمن ها انجام گرفته است .شريف نژاد باورهاي ديني و اعتقادي مردم ايران را يك ويژگي ارزنده براي ورود مردم به حضور در سمن ها و تشكيل سازمانهاي مردم نهاد باتوجه به ماهيت خيرخواهانه آنها دانست و خاطرنشان كرد: در صورتي كه به اين سازمانها به صورت سيستماتيك نگريسته شود و جايگاه قانوني آنها مشخص شود ، آن وقت بسيار موثرتر از امروز خواهند بود.
  وابستگي سمن ها به كمك هاي دولتي
  يكي از غرفه داران نمايشگاه سمن هاي استان در محل نمايشگاههاي دائمي اروميه استقلال سازمانهاي مردم را يك اصل اساسي دانست كه متاسفانه امروزه فقط سايه اي از آن وجود دارد چرا كه به زعم وي ، سمن وقتي سمن است كه وابسته به دولت نباشد و در صورتي كه كمك هاي دولتي قطع شد بتواند روي پاي خودش بايستد واز هم نپاشد.
م - ع معتقد است كه يكي از دلايل عدم استقلال يافتگي سمن ها اينست كه دولت نمي خواهد به راحتي از آنها دست بكشد و به نوعي دستش را هميشه بالاي سر آنها نگه مي داردو حاضر نيست حمايتهاي خود را قطع كند چرا كه دوست دارد اين سازمانها تحت اختيار وي فعاليت كنند.
اما جواد شريف نژاد ديدگاهي مخالف اين كارشناس دارد. به نظر فرماندار شهرستان اروميه مبناي شكل گيري سمن ها اول فكراست سپس فعاليت اجرايي. لذا با توجه به حجم فعاليت ها و هزينه هايي كه صورت خواهد گرفت طبيعتاً اين سازمانهاتوانايي تامين همه اين هزينه ها را ندارند و اينجاست كه نقش حمايتي دولت مطرح مي شود آنهم به شرط مشخص شدن چارت و قانون مصوب در مجلس.وي گفت : اينطور نيست كه دولت نمي خواهد از اينها دست بكشد،اتفاقاً برعكس !ما مي گوييم اين قانوني كه مي خواهد به تصويب برسد بايد حمايتهاي دولتي نيز در آنها منظور شود تا يكسري كارهاي مقدماتي از قبيل تهيه مكان سمن ها و سرمايه اوليه را دولت دراختيار آنها قرار دهد تا اهداف بزرگ آنها شكل گيرد.شريف نژاد معتقد است كه اين كمك را نمي توان به معني دخالت دانست و طبيعتاً اگر نقش دولت را خيلي پررنگ ببينيم نيازخواهد بود كه دولت دخالت هم بكند اما نه دخالت آنچناني ! وي يونيسف را مثال مي زند كه در قالب كشورها كمك هاي خود را انجام مي دهد.فرماندار شهرستان اروميه تصريح كرد: بايد نگاه هاي ما بزرگ شود تا از برخي سوء استفاده هاي احتمالي كه امروزه نيز بعضاً شاهد آن هستيم و عده اي از وجود سمن ها براي اهداف شخصي خود بهره مي گيرند جلوگيري كرد.
  ضعف مفرط اطلاع رساني
  برپايي نمايشگاه سمن ها در پارك جنگلي اروميه فرصت مغتنمي بود تا اين سازمانها ضمن معرفي توليدات و توانمنديهاي خود به آحاد مردم ، امكان برقراري با گروههاي هدف خود را نيز داشته باشند اما با اين همه ضعف مفرط در اطلاع رساني زمان و مكان اين نمايشگاه باعث آن شد تا اكثر قريب به اتفاق غرفه دارها گله مند باشند.
م-ع معتقد است كه تجربه هاي اول برگزاري چنين نمايشگاهي شايدتاحدودي ضعف هاي آن از جمله ضعف در تبليغات و اطلاع رساني را پوشش دهد اما با اين همه وقتي هدف بزرگي چون معرفي توانمنديها و ظرفيتها به گروه هاي هدف مطرح است پس مي بايست در رابطه با اطلاع رساني فعاليت بيشتري انجام مي پذيرفت.وي گفت : صدا و سيماي استان مي توانست در اين زمينه كمك كارخوبي باشد. رسانه هاي مكتوب و مجازي محلي نقششان به هيچ وجه در اين نمايشگاه ديده نشد.
اين غرفه دار افزود: چند روز قبل از برگزاري نمايشگاه مي بايست افرادي خبره و كارشناس با حضور در رسانه ملي ،اهداف شكل گيري و ماهيت سازمانهاي مردم نهاد راتبيين مي كردند.
يكي از بازديدكنندگان اين نمايشگاه نيز ضعف تبليغات را مشكل عمده اين نمايشگاه دانست و گفت: در نمايشگاه قبلي در سالهاي گذشته ،پسرم به دليل اينكه اطلاع رساني خوبي از محل نمايشگاه نشده بود‌، متحمل خسارت و ضررهاي زيادي شد و به همين خاطر در نمايشگاه امسال شركت نكرد.
  مسائل فرهنگي زمانبر است
  فرماندار شهرستان اروميه نيز در رابطه با اين ضعف نمايشگاه گفت: تا آنجائي كه بنده اطلاع دارم ، 50 بنر در سطح شهر در رابطه با نمايشگاه نصب شده بود،علاوه بر اين زيرنويس هاي تبليغي آن نيز در سيماي استاني پخش شد.
دكتر شريف نژاد تصريح كرد : ما از سيماي استان درخواست داشتيم تا براي پوشش نمايشگاه و تهيه وتوليد گزارش حضور داشته باشد واين موضوع را پيگير خواهيم بود ، اما معتقديم كه مسائل فرهنگي زمانبر است ونيازمند يك تلاش دسته جمعي است.وي همچنين اضافه كرد: چند روز قبل از برگزاري نمايشگاه به تمام ادارات ابلاغيه اي زديم كه از سمن هاي متخصص به عنوان مشاور استفاده كنند و دليل اين كار نيز توانمنديهاي مالي و فكري اين سازمانهاست.
فرماندار اروميه در پاسخ به اين پرسش خبرنگار ما كه اگرادارات از ظرفيت هاي سمن ها بهره نگيرند‌،چه اتفاقي رخ خواهد داد ، گفت: اگر ادارات و سازمانها از حضور سمن هاي متخصص بهرهنجويند ما پيگيري مي كنيم و اگر لازم شد برخورد نيز خواهيم كرد.
شريف نژاد معتقد است كه اگر اهداف و نگاه ما دررابطه با ظرفيت سمت ها مشخص شود ، اين سازمانها مي توانند بسيارموثر باشندو دولت نيزاز آنها حمايت خواهد كرد.
  از اهداف به دور بوديم
  يكي ديگر از غرفه داران اين نمايشگاه در گفتگو با ما مدعي شد اگر نفس حضور و شركت در نمايشگاه معرفي ماهيت وجودي و ظرفيت مان به گروههاي هدف بود پس بايد پذيرفت كه10درصد اين موضوع نيز تحقق نيافت.
وي افزود: بيشتر بازديدكنندگان اين نمايشگاه در پي كسب سود و منفعت شخصي بودند و مترصد فرصتي براي خريد اجناس ارزان قيمت و خريد وسايل تزئيني و خوراك در حالي كه ما در بيشتر غرفه ها با مسائلي تخصصي درگير بوديم و انتظار داشتيم بازديدكننده هايي حرفه اي وتخصصي را پذيرا باشيم.
اين فعال محيط زيست در پاسخ به اين پرسش خبرنگار كوشا كه شما چه پيشنهادي براي مسووليني داريد كه از نظر شما هنوز سازمانهاي مردم نهاد را فرهنگسازي نكردند! اظهار كرد:ما تازماني كه اين حلقه مفقود را پيدا نكنيم و حلقه مردم را به دولت وصل نكنيم و تا زماني كه دولت به مردم بيش از اين نزديك نشود‌، نه دولت كارايي خوبي دارد و نه مردم به خواسته هايشان مي رسند.پوشش اين حلقه ها بيشتر به سازمانهاي مردم نهاد بر مي گردد نهادهايي كه روزي NGOهستند در يك روز ديگر سمن و ... اما بايد پذيرفت كه ماهيت وجودي توانمندي آنهاست كه مهم است نه تغيير نامشان. اين نهاد در حيطه اجتماعي و فرهنگي مي توانند كار كنند بخشي كه از نظر من بي تحرك است.وي ادامه داد: از سازمانهاي مردم نهادحمايتي صورت  نمي گيرد زيرا اول اينكه بستر هاي فرهنگي اش آماده نيست و معرفي كردن آنها نيز بسيار هزينه بر است و دوم اينكه ساز وكار مشخصي از سوي بدنه دولت براي حمايت وجود ندارد چون اصولاً قانوني نيست و دولت با شك و ترديد با اين سازمانها ارتباط برقرار مي كند و اين نوع وضعيت باعث مي شود تا اين سازمانها بيش از آنكه تخصصي باشند‌،داوطلبانه كار مي كنند و با اين اوصاف هم انتظار حضور بازديد كننده تخصصي و گروههاي هدف در نمايشگاه انتظار چندان معقولي نيست.
  مشكلات دست و پاگير
  حميد ابراهيمي ، مدير كل امور اجتماعي استانداري آذربايجان غربي نيز معتقد است كه ناتواني مديران سمن ها در برنامه ريزي بلند مدت‌، به رسميت شناخته نشدن سمن ها توسط برخي دستگاههاي اجرايي ،عدم حمايت مالي سمن ها توسط دولت به دليل مصوبه صريح مجلس در اين خصوص ، وجود آئين نامه هاي متعدد و موازي دستگاههاي مختلف و ناآگاهي گروههاي هدف از كاركرد سمن ها از جمله مشكلات اين سازمانها است.
يكي ديگر از صاحبان غرفه در اين نمايشگاه در گفت وگو با ما به نكته جالبي اشاره كرد كه ترجيح داديم ، پايان بخش گزارشمان حرف هاي اين جوان خوش ذوق باشد كه به تنهايي باكوله باري ازدانش و تخصص در غرفه اش نشسته بود و به مردمي نگاه مي كرد كه بي تفاوت ازكنار غرفه او رد  مي شدند و كمي آن طرف تر نظاره گر لباس عروس بودند.
او گفت: يك ناراحتي و گله اي كه من دارم اين است كه متاسفانه منافع فردي هميشه بر منافع گروهي مي چربد و همين عامل اختلاف است . سازمانهاي غير دولتي نياز به حمايت دارند از نظر منابع مالي در خصوص بحث امور خيريه و مسجد سازي و مدرسه سازي راحت هزينه مي كنيم راحت اعتماد  مي كنيم كه پول بدهيم اما در آموزش عام المنفعه يا  در بحث فعاليت داوطلبانه و يا در بخش فرهنگي اجتماعي ،مردم حمايت نمي كنند چون مسجد و مدرسه بناي مشهودي ات است و به چشمشان مي آيد ولي در بخش فرهگي و اجتماعي چون مشهود نيست به جهت آن حمايت چنداني صورت    نمي گيرد ما ازاين قسمت خيلي ناراحتيم . تامين منابع كارها خيلي سخت است و از افراد فرهيخته و دلسوخته انتظار داريم به اين بخش نگاه كنند.
 صحبت هاي زياد ديگري نيز در رابطه با وضعيت امروز سازمانهاي مردم نهاد بويژه در حوزه تخصصي و حتي خلا بسياري از سازمانها درتوسعه يافتگي استان بود كه مجال كافي براي پردازش به اين امرميسر نيست و موكول مي كنيم به گزارشات بعدي. با اين همه جشنواره و نمايشگاه سمن ها در اروميه را فرصت مباركي ديديم تا حداقل براي بار نخست هم كه شده تجربه كنيم آنچه را كه كشورهاي توسعه يافته مدتها قبل از ما اين مسير را با آزمون و خطا پيمودند و ضمن رفع نواقصات و تقويت نكات مثبت ،به جايگاهي دست يافته اند كه سازمانهاي مردم نهاد در آن كشورها به ابزاري قدرتمند در بحث تصميم گيري هاي خرد وكلان مبدل گشته اند.
اميدواريم تا در كشور ما نيز دروهله اول ضمن تعيين تكليف اين سازمانها درمجلس شوراي اسلامي بزودي ، نوع نگاه ها نيز به اين بخش ها تغيير يابد و اين سازمانها را نيز در امورات توسعه يافتگي پذيرا باشند و به هر روي در جامعه خواهان توسعه پايدار نمي توان فعاليت سازمانهاي مردم نهاد را ناديده گرفت و به همين دليل بايد بسترهاي مطلوبي براي فعاليت اين سازمانها فراهم شود تا بتوان به سوي توسعه پايدار گام برداشت.