شايد براي خيلي ها جالب باشد كه بدانند آذربايجان غربي در زمره استانهايي است كه بيشترين آبشارهاي طبيعي را در خود جاي داده است. همزيستي مسالمت آميز آب و صخره  و سمفوني گوش نوازي كه ازسقوط آزاد آب بر روي صخره ها ايجاد مي شود براي بسياري از مشتاقان طبيعت شور انگيز و غير قابل توصيف است. اگر استان همدان به آبشار گنجنامه، لرستان به اشترانكوه،خوزستان به شوشتر و بوشهر به آبشارزير راه خود مي نازد، آذربايجان غربي نيز با وجود داشتن آبشارهاي زيبايي چون شلماش در سردشت، سوله دوكل،  شملكان ، سولك و مارميشو در اروميه، عرب ديزجي و قلعه جوق در ماكو، قينرجه در تكاب، قيزيل چير( بدلان)  در خوي و دره خورخوره در سلماس در زمره استانهايي است كه با بهره مندي از اين موهبت الهي فرصت ديدار مشتاقان آب و طبيعت را فراهم آورده است.

  براي دوستداران اين جاذبه هاي طبيعي جالب خواهد بود كه از موقعيت اين آبشارها اطلاعاتي در دست داشته باشند تا از اين فرصت تعطيلات تابستاني براي تماشاي اين جاذبه ها استفاده كنند. با توجه به اقداماتي كه در چندسال اخير از سوي مجموعه ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان براي ايجاد امكانات رفاهي در جوار اين مجموعه هاي آبي صورت گرفته، مي توان از حالا اوقات خوش و لحظات به يادماندني را براي بازيدكنندگان از اين آبشارها متصور بود. شرح مختصري از اين آبشارها در ادامه مي آيد اطلاعت كلي را با سفر به اين مناطق مي بايست از نزديك شاهد باشيد چرا كه از قديم الايام گفته اند شنيدن كي بود مانند ديدن!

آبشار شلماش

  آبشار شلماش از مهمترین آبشارهایی است که در سطح استان آذربایجان غربی و در شهر سردشت جاری است. اين آبشار با دره‌ای سرسبز در کنار جنگل‌های پراکنده، در نزدیکی شهر سردشت واقع شده و از شاخه‌های رودخانه زاب کوچک محسوب می‌شود. آبشار شلماش که در واقع از سه آبشار تشکیل شده هم اکنون به صورت منطقه‌ای تفریحی درآمده که همه ساله هزاران نفر از مناطق مختلف برای دیدن آن عازم سردشت می‌شوند. سه آبشار به ترتیب و پشت سر هم قرار گرفته‌اند که اولین آنها در نزدیکی محل توقف و پارکینگ قرار گرفته‌است. برای دیدن دو آبشار بعدی باید مسافتی نسبتا زیاد را پایین رفته و وارد دره‌ای عمیق شوید. در حال حاضر با احداث پله و حصارهایی بالا و پایین رفتن از دره راحت تر و کم خطر تر شده‌است.در فصل بهار این آبشار پر آبترین روزهای خود را می‌گذراند.مسیر سردشت به آبشار شلماش مسیر زیبا و پر درختی است. جاده مذکور آسفالت و مناسب بوده و تا آبشار مدت ۲۰ دقیقه می‌باشد.

آبشار قيزيل چير( بدلان) در خوي

  آبشار زيبا و شگفت انگيز بدلان در دامنه کوه اورين خوي از جاذبه هاي سحرانگيز طبيعت اين منطقه از استان آذربايجان غربي است . اهميت گردشگري و توريستي آبشار بدلان از مدت ها پيش مورد توجه ايرانگردان و مسافران اين منطقه قرار گرفته است که حضور رو به رشد گردشگران در اين منطقه شاهدي براي اين موضوع است.برابر گزارش مسئولان خوي در فصول مختلف سال تعداد زيادي از گردشگران و عاشقان طبيعت براي بازديد به آبشار بدلان مسافرت مي کنند.اين آبشار با ارتفاع بيش از 50 متر يکي از بلندترين آبشارهاي آذربايجان غربي و منطقه است.مناظر دل نواز و روح انگيز طبيعي اطراف دشت خوي نيز، به آبشار بدلان، جلائي بيشتر بخشيده و آن را ديدني تر کرده است.در مسير بستر اين آبشار، روستاهاي سبز و خرمي به نام روستاي پسک و بدلان قرار دارند که سرسبزي و طراوت طبيعت شان گردشگران را به وجد مي آورد.اين منطقه از نظر شرايط اقليمي و آب و هوا در رديف پر باران ترين و حاصلخيزترين روستاهاي شهرستان خوي هستند.آبشار بدلان که در خوي به "چير" و "قزل چير" موسوم است را بايد يکي از نشانه هاي عجيب عالم خلقت برشمرد.آب سرچشمه آبشار بدلان از شکافي به ارتفاع بيش از 50 متر به داخل يک گودال يا محل غار مانندي به طول 30 متر سرازير مي شود.آبشار بدلان در 35 کيلومتري شهرستان خوي و 10 کيلومتري روستاي بدلان قرار دارد که طبيعت بکر و زيباي اين آبشار شگفت‌ انگيز پذيراي هزاران گردشگر و علاقه‌مندان به طبيعت در تمام فصول سال است.

آبشار قينرجه تکاب

  آبشار فصلی قینرجه در قسمت غربی کوه بلقیس و در محل روستای قینرجه(از توابع تازه کند) در پنجاه کیلومتری شمال تکاب واقع است و زیبایی خاص خود را دارد. این آبشار در مسیر رودخانه این روستا قرار گرفته و در فصول گرم سال آب آن جهت مصارف کشاورزی بسته می شود. همچنین دامنه های کوه بلقیس با ارتفاع ۳۳۳۲ متر نیز یکی از زیباترین جلوه های طبیعی منطقه می باشد که پوشش گیاهی بسیار متنوعی دارد. سنگ های این منطقه متمایز بوده و بویی خاص دارند، خاک و سنگ این منطقه بیشتر شبیه سنگ های آتشفشانی است و چشمه های جوشان و معدنی به وفور دیده می شوند. بناهای تخریب شده متعلق به هزاران سال پیش و مردمانی پرتلاش و کم ادعا، اسراری ناگفته دارند. در یک کلام ترکیب طبیعت و تاریخ در این منطقه برای هر بیننده ای حیرت آور خواهد بود.

آبشار قلعه جوق ماکو

  آبشار قلعه جوق در فاصله پنج کيلومتري جنوب غرب شهرستان ماکو، در حاشیه روستای قلعه جوق  و در ميان کوه زيباي قلعه جوق واقع است.  ارتفاع این آبشار قریب به 80 متر است و آب آن خیلی زیاد نیست ولی شکل قرار گرفتنش بسیار زیباست و دسترسی به آن به راحتی امکان پذیر می باشد و فضای آن کاملا طبیعی باقی مانده است. رودخانه زنگمار از مهمترين عوامل موثر بر اقليم منطقه ماکو به حساب مي آيد. اين رودخانه از کوه هاي جنوبي دهستان بيه جيک سرچشمه گرفته و پس از طي مسيري طولاني و گذر از دره ژرف و زيباي ميان کوه قره داغ، بسوي شمال حرکت کرده و در نزديکي روستاي قلعه جوق با رودخانه قره سو مخلوط شده و بسوي ماکو، پلدشت، شمال آذربايجان و در نهايت رودخانه ارس حرکت مي کند.

آبشار عرب ديزجي ماكو

  اين آبشار در بخش آواجيق شهرستان چالدران و در نزديکي روستاي عرب ديزجي در 45 کيلومتري غرب ماکو واقع است. اين منطقه داراي مناظر طبيعي بسيار زيبا و دل انگيز و غارهايي طبيعي در کوه هاي مشرف به آبشار است. اين آبشار در بين اهالي به آبشار شورشور نيز معروف است. کوه شاه بندلو و دره آبگره نيز از مناطق طبيعي و ديدني ديگر در اين منطقه به حساب مي آيند.

آبشار دره خورخوره سلماس

  این آبشار ما بين روستاي سرگل و مهكان در 22 كيلومتري شهر سلماس واقع شده است. اين آبشار در داخل دره قرا گرفته است و منظره‌اي زيبا و بدیع دارد. این منطقه تفرجگاه مردم اهالي و همچنين مردم سلماس و خوي و ساير شهر های همجوار در ایام تعطیلات است. براي رسيدن به آبشار مي بايست دره اي به عمق حدود هشتاد متر را در ميان راه هاي پاکوب سرازير شويد و در کنار برکه اي کوچک و سرسبز در اطراف آبشار، از زيبايي و لطافت محيط آن لذت ببريد.

آبشار شلمکان اروميه

  اين آبشار در جوار روستاي شلمکان در نزديکي اروميه واقع شده است. نحوه دسترسي به اين روستا عمدتاً از طريق روستاي بند است ولي از دامنه‌هاي« روستاي سير» نيز مي‌توان به آن رسيد كه البته در اين مسير مي‌توان از قلعه‌ايي تخريب شده كه فقط چند ستون از آن باقيمانده را نيز مشاهده كرد. دامنه‌هاي اين آبشار نيز از سرسبزي خوبي برخوردار بوده و در فصل مناسب مي‌توان از نوعي سبزي كوهي بنام شنگ (يمليه) نيز بهره مند شد.

آبشار سوله دوکل اروميه

  اين آبشار از مرتفع‌ترین آبشارهای ایران است و در منطقهٔ دالانپر واقع است. این آبشار از جاذبه‌های گردشگری منطقه محسوب می‌شود.سوله دوکل در دامنهٔ کوه دالانپر در منطقه مرگور واقع است. روستایی نیز به همین نام در جوار آبشار قرار دارد. آبشار سوله دوكل با چمن‌زارهای اطراف در نزدیکی روستای دیزج از توابع زیوه در جنوب غربی شهرستان ارومیه واقع گردیده است. این آبشار یکی از سرشاخه‌های رودخانهٔ باراندوزچای محسوب می گردد.

آبشار سولک اروميه

 این آبشار در فاصله چهل کيلومتري غرب شهرستان اروميه و در دامنه کوه های دره رش قرار گرفته است. اين آبشار زيبا در انتهاي يک دره پر آب و ديدني در محل روستاي سولک، خودنمايي مي کند. روستاي سولک ميان دو روستاي دربند و انبي در منطقه موانا واقع است. موانا، روستایی از توابع بخش سیلوانه و در شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی ایران است. دره زيباي منتهي به آبشار، دره هفت کاني يا هفت چشمه نام دارد که آب روستاي سولک و آبشار آن را تامين مي کند. در ماه هاي گرم سال آب آبشار براي مصارف کشاورزي از بالا دست آن قطع شده و نماي زيباي آبشار را کم رنگ مي کند ولي در فصل بهار زيبايي اين نگين طبيعت موانا به اوج مي رسد. آبشار اصلي اين دره با حدود يک ساعت کوهپيمايي در بالادست آبشار اوليه جلوه بيشتري دارد ولي مسافران و خانواده ها به همان آبشار اوليه رضايت مي دهند و از مواهب طبيعت آن لذت مي برند. طبيعت زيباي منطقه موانا بيشتر متاثر از ريزآبه هاي جاري از قلل ستاره لوند، دره وش و کوه هاي ترگور است. سولک يکي از مهمترين مسيرهاي کوهنوردي در اين منطقه و محل مناسبي جهت ايجاد کمپ هاي سياحتي و پناهگاه هاي کوهستاني مي باشد.

 آبشار مارمیشو، ارومیه

   دره زيباي مارميشو با طبيعت کم نظير خود به همراه درياچه اي زيبا و آبشارهاي فصلي جلوه خاصي دارد. در 30 کيلومتري شمال غرب اروميه جاده اي آسفالته در کنار رودخانه و دره نازلوچاي که از خاک ترکيه سرچشمه مي گيرد، انسان را به ديدار از طبيعت اين دره دعوت مي کند. اين جاده پس از گذشتن از روستاهاي پسان و باني به درياچه زيباي مارميشو و نوار مرزي منتهي مي شود. آبشار فصلي مارميشو نيز در اواسط اين مسير از لابلاي صخره ها به داخل رودخانه نازلوچاي فرو مي ريزد. طبيعت زيباي اين منطقه علاوه از آبشارهايي فصلي، داراي گياهان و حيوانات کم نظيري است که در پناه اين دره بکر و ناشناخته آرميده اند.