پس از وقوع زلزله وان تركيه و به صدا در آمدن زنگ هاي خطر در آذربايجان غربي بارديگر و اين بار متفاوت از حادثه قبلي(سقوط هواپيمايي بوئينگ در 19 دي پارسال)نگاه ها به سمت مديريت بحران جلب شد. عادت عدم عبرت آموزي و به فراموشي سپردن حوادث گذشته همواره به عنوان يكي از اركان اصلي ضعف در سيستم مديريتي مطرح بوده و سرنوشتي كه كشور و استان پس از وقوع حوادثي چون زلزله بم، رودبار، منجيل و يا همين سقوط هواپيمايي دچار گشته به زعم خود مسوولين يك نقطه كور در اجراي سريع و هدفمند برنامه هاي مديريت بحران است. و امروز با گذشت بيش از يك ماه از وقوع زلزله وان تركيه مسوولين استاني پس از اينكه خود پس لرزه هاي آن را درشهرهايي از استان احساس كردند ، و نيز به صورت عيني و ملموس ميزان تخريب به جاي مانده از زلزلزه ۲/۷ ريشتري را مشاهده كردند نسبت به خلاهاي موجود در چرخه مديريت بحران استان حساسيت نشان مي دهند. هر چقدر سعي داريم تا اين حساسيت را نيز به پاي همان عادت هميشگي پس از وقوع حوادث نگذاريم ، اما با گذشت زمان و كاستن از حساسيت از موضوع دوباره و بر اين باور خومان صحه خواهيم گذاشت. بايد بود و ديد! 
از جمله نكاتي كه مسوولين استاني از آن به عنوان »درس هايي از زلزله وان«ياد مي كنند و معتقدند كه در آذربايجان غربي يك خلاء اساسي است ،‌عدم مشاركت دادن مردم در چرخه مديريت بحران است.
حضور بخش خصوصي در امداد رساني
مدير عامل جمعيت هلال احمر آذربايجان غربي در نشستي خبري كه به منظور تشريح عملكرد ناوگان امدادي استان در زلزله وان تركيه و نيز درسها و تجربيات اندوخته از آن جا ترتيب يافته بود،ضمن اذعان به اين امر كه مشاركت مردم در چرخه مديريت بحران هنوز يك حلقه مفقوده در استان محسوب مي شود به گوشه هايي از درسهاي زلزله وان تركيه اشاره كرد. يحيي زينالپور اظهار داشت : در زلزله وان تركيه ،شركت ها و نهادهاي خصوصي چه در امر خدمات رساني و پشتيباني و چه در حوزه امداد و نجات حضوري فعال و گسترده داشتند به نحوي كه با استقرار كانتينرهايي براي شستن و خشك كردن لباسهاي مردم،اينترنت و خط هاي متعدد تلفن و حتي تهيه چايي همگي به صورت رايگان سهم عمده اي از امداد رساني را بر عهده داشتند.
وي با بيان اينكه در حوزه هاي مشاركت بخش خصوصي ، آموزش مردم ، امدادگران محله و روستا در سطح استان با خلاء مواجه هستيم از اين خبر داد كه بر اساس برنامه پنجساله پنجم مي بايست 10 درصد مردم استان تا پايان برنامه آموزشهاي امدادي را فرا بگيرند.
زينالپور گفت: هلال احمر در 6 ماهه نخست سال جاري به 20 هزار نفر اين آموزشها را ارائه داد و در 6 ماهه دوم نيز جمعيت روستايي استان را دربرنامه دارد.
اما علاوه بر مدير عامل جمعيت هلال احمر ،‌جانشين رئيس شوراي هماهنگي مديريت بحران آذربايجان غربي نيز با اعتراف به نبود حضور سازمانهاي مردم نهاد در زمينه امداد و نجات در سطح استان‌، عدم توجه به ظرفيت مردم و مشاركت دادن آنها در چرخه مديريت بحران را يك نقطه ضعف اساسي براي استان دانست و تصريح كرد : مردم ما مشتاق  يادگيري و مشاركت هستند و اين مي طلبد تا شوراي هماهنگي مديريت بحران استان با ايجاد سازمانهاي مردم نهاد و هدايت آنها ، در زمان وقوع بحران يك كمك حال اساسي براي سازمانهاي دولتي باشند.
سيد جواد محمودي در آخرين جلسه شوراي هماهنگي مديريت بحران افزود : نبايد همه كارها را دولتي فرض كنيم. ما خودمان را سرگرم صدور آئين نامه و بخشنامه كرده ايم و از آن سو از قدرت و قوت مردم غافل هستيم.
وي نيز با اشاره به حضور اكيپ هاي امدادي متعلق به بخش خصوصي در زلزله وان تركيه ،‌اين را يك تجربه ارزشمند براي استان دانست تا با ورود به اين موضوع ، بيش از پيش مردم را در امر مديريت بحران دخيل سازند.
آموزش مردم نيازمند اعتبار
درصورتي كه برنامه ريزي در امر مديريت بحران و تلاش در جهت كاهش تاثيرات بلاياي طبيعي را به عنوان يكي از استراتژي هاي مهم نيل به توسعه بپذيريم،مفهوم مشاركت در اين عرصه نيز جايگاهي ويژه خواهد يافت. در كليه طرح ها و برنامه ريزي هاي ساز و كار مديريت بحران ، با بسيج و پشتيباني مردم مي توان به دستاوردها و نتايج بهتري دست يافت. دكتر زينالپور معتقد است كه تا به امروز سرمايه گذاري متناسب در حوزه آموزش كه منجر به مشاركت مردم مي شود در استان صورت نپذيرفته است.
وي رسيدن به نقطه ايده آل هر خانواده يك امدادگر را منوط به صرف هزينه و امكانات دانست و گفت: به صراحت مي گويم كه تا به امروز در سطح استان 300 ميليون تومان نيز براي بحث آموزش اختصاص نيافته است در حالي كه ما براي ساخت يك آب بند حاضريم يك ميليارد تومان هزينه كنيم و از سوي ديگر براي مقوله مهم آموزش بي توجه هستيم.
زينالپور ادامه داد : جمعيت هلال احمر به عنوان يك سازمان آموزشي و مسوول كارگروه آموزش همگاني معتقد است كه هنوز ميزان آموزش در حد جمعيت استان نيست و با نقطه استاندارد بسيار فاصله دارد.
 او با بيان اين پرسش كه ميزان آمادگي روحي ، آموزشي و تجهيزاتي مردم استان به چه مقدار است ؟ ميزان اقدامات انجام يافته را كافي ندانست و افزود: براي پاسخ گويي مطلوب به حوادثي مثل زلزله هنوز راه طولاني در پيش داريم.
مدير عامل جمعيت هلال احمر استان مقوله آموزش را مربوط به همه ارگانهاي حاضر در شوراي هماهنگي مديريت بحران استان عنوان و خاطرنشان كرد: بر اساس تفاهم نامه منعقد شده ما بين جمعيت هلال احمر و آموزش پرورش استان دانش آموزان مقطع اول دبيرستان در قالب طرح جاهد به مدت 8 ساعت آموزشهاي امدادي را فرا مي گيرند.
جدي گرفتن آموزشها
سالهاست كه در كشور شاهد تكرار سناريوي زلزله بوده و هستيم. سناريويي كه با خواب و بي خيالي شروع شده و با خواب و بي خيالي پايان مي يابد. پس از وقوع زلزله و خسارات بيشمار جاني و مالي آن شاهد اشك و ناله از طرف مردم و فراخوان عمومي براي ارسال كمك ها از طرف دولت هستيم. در اين بين مردم نه تنها خود را قرباني زلزله بلكه قرباني سياست هاي دولت در زمينه زلزله دانسته و تمام تيرهاي نقصان و كم كاري را به سوي دولت و دستگاه هاي اجرائي نشانه مي روند و در نهايت تمام هياهوها با بلاخواندن زلزله به اتمام مي رسد و چون واكنش در برابر بلاغير ممكن بوده‌، به ظاهر مردم واقعاً قرباني و دولت نيز واقعاً بي تقصير مي باشد. اين در حالي است كه با جدي فرض نمودن مقوله اي همچون آموزش همگاني و ايجاد حساسيت مردمي نسبت به وقوع بحران احتمالي ، مي توان ضمن كاستن از تلفات و خسارتها ، زمينه را براي جلوگيري از به هدر رفتن اعتبارات در مسير بازسازي خسارتها مسدود ساخت.
در اين بين آموزش مانورهايي همچون مانور ايمني زلزله در مدارس كه هر ساله در 8 آذر ماه به اجرا در مي آيد مي تواند نقطه عطفي باشد براي جدي تلقي نمودن فرضيه اثبات نقش كليدي آموزش.
مدير كل مديريت بحران استان نيز معتقد است كه 8 آذر صرف به صدا درآوردن يك زنگ نيست و نيازمند توجه جدي مسوولين، والدين و دانش آموزان است.
جعفرذوالفقاري بررسي نقاط مغفول،يكپارچگي اجرايي و اجراي مانور ايمني در برابر زلزله در تمامي واحدهاي آموزشي استان را از جمله راهكارهاي جدي تلقي نمودن مقوله آموزش دانست.
آن چه كه تا به امروز حداقل در سطح مدارس شهر اروميه در برگزاري مانورهاي ايمني زلزله شاهد آن بوده ايم ،اجراي اين مانور به شكل كاملاً نمايشي و فرمايشي است. صرف نواخته شدن يك زنگ ،روانه ساختن دانش آموزان به حياط مدرسه،ممانعت برخي معلمين از اجراي درست آن و عدم مشاركت و همياري آنان در اين مانور و از همه مهمتر نبود بينش مديريتي در عرصه اجرا توسط متوليان امر باعث گرديده تا اين روز به صورت يك روز عادي سپري شود.
دكتر زينالپور معتقد است كه اجراي مانور در روز ايمني در مقابله با زلزله در8 آذر مي بايست نقطه پاياني باشد بر آموزشهاي هدفمند و مستمر در طول سال تحصيلي ، نه اينكه فقط تمام مقوله ايمني در مقابله با زلزله به روز 8 آذر و همان 10-15 دقيقه مدت زمان مانور محدود گردد.
وي همچنين اظهار داشت : نبايد آموزش ها مبتني بر وحشت و از سوي ديگر بسيار لطيف باشد.چرا كه اين حالت منجر به بي اثر بودن آموزشهاي در زمان بحران واقعي خواهد بود.
زينالپور حضور و مشاركت والدين و نيز اجراي آن در تمام واحدهاي آموزشي اعم از مدارس و دانشگاهها را از جمله نقاط مغفول اين روز دانست كه نيازمند بازنگري جدي در نحوه اجراي مانور دارد.
جدي گرفتن ،هدفمند بودن ،‌تداوم و استمرار مانورهاي زلزله در مدارس و افزايش كيفي و كمي آنها ، توجه بيش از پيش مسوولين به اختصاص اعتبارات ويژه براي بحث آموزش همگاني جهت مشاركت دادن مردم مي تواند نقطه اتكايي براي بحرانهاي واقعي باشد.اسكندر خنجري خبرنگار هفته نامه كوشا